NHÀ CHERRY MX - TỪ XƯỞNG SẢN XUẤT NHỎ ĐẾN KHI TRỞ THÀNH "TIÊU CHUẨN VÀNG" CỦA BÀN PHÍM CƠ THẾ GIỚI

Nếu đã chơi phím cơ và có tìm hiểu về chúng, không thể không nhắc đến nhà Cherry – các dòng switch Cherry MX của họ gần như đã trở thành tiêu chuẩn vàng của ngành bàn phím cơ thế giới. Đây cũng là nơi bắt nguồn cho một số dòng switch đỉnh cao như Vintage Blacks. Làm thế nào mà Cherry có thể từ một một xưởng sản xuất thiết bị điện tử dưới tầng hầm tại Mỹ cho đến khi trở thành "tiêu chuẩn vàng" của ngành bàn phím cơ thế giới?

Thời kỳ sơ khai tại Mỹ

Mặc dù đã có thời kì Cherry MX là nơi sản xuất thiết bị ngoại vi cho những máy trạm đắt đỏ. Tuy nhiên, sự ra đời của Cherry không bắt đầu từ những phòng thí nghiệm sáng loáng hay ở một văn phòng chuyên nghiệm. Nó bắt đầu khiêm tốn hơn nhiều, tầng hầm của một nhà hàng tại Highland Park, Illinois. Vào năm 1953, Walter Lorain Cherry đã thành lập Cherry Electrical Products với một tầm nhìn tập trung vào các loại công tắc cho các thiết bị điện tử.

Walter Lorain Cherry

Trong bối cảnh nền kinh tế Mỹ sau Thế chiến II đang bùng nổ, đặc biệt là sự trỗi dậy của ngành công nghiệp ô tô và đồ gia dụng, nhu cầu về các linh kiện điện tử nhỏ gọn nhưng có độ bền cao là cực kỳ lớn.

Sản phẩm cốt lõi giúp Cherry tạo dựng danh tiếng trong thập kỷ đầu tiên chính là Microswitch (công tắc siêu nhỏ). Khác với các loại công tắc thô sơ thời bấy giờ, các sản phẩm của Walter Cherry nổi bật nhờ cơ chế phản hồi nhanh và khả năng chịu tải ấn tượng trong một kích thước tối giản. Việc cung ứng linh kiện cho các "ông lớn" ngành xe hơi tại Detroit không chỉ mang lại nguồn thu ổn định mà còn rèn luyện cho Cherry một quy trình kiểm soát chất lượng (QC) khắt khe - tiền đề cho tiêu chuẩn "nồi đồng cối đá" của các switch bàn phím sau này.

Hành trình sang Đức

Năm 1963, Walter Lorain Cherry thực hiện một quyết định chiến lược khi thành lập Cherry Mikroschalter GmbH tại Bayreuth, Tây Đức. Đây không đơn thuần là việc mở thêm chi nhánh, mà là sự dịch chuyển trọng tâm kỹ thuật. Đến năm 1967, công ty chính thức chuyển phần lớn hoạt động sản xuất quan trọng sang Đức. Sự kết hợp giữa tư duy thực dụng, nhạy bén của người Mỹ và tiêu chuẩn cơ khí chính xác khắt khe của người Đức (German Engineering) đã tạo nên một "DNA" mới cho các sản phẩm của hãng, giúp Cherry nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường linh kiện điện tử tại châu Âu.

Trụ sở công ty Cherrytại Đức

Bước ngoặt vĩ đại thực sự đến vào năm 1973 khi Cherry chính thức bước chân vào thị trường thiết bị nhập liệu (input devices). Trong bối cảnh kỷ nguyên máy tính cá nhân đang ở những bước sơ khai, Cherry đã nhanh chóng nhận diện tiềm năng của các hệ thống bàn phím rời. Trước khi dòng MX huyền thoại ra đời, hãng đã ghi dấu ấn với các dòng switch như Cherry M6 và Cherry M7. Những bộ switch này sử dụng các thanh tiếp điểm kim loại dạng lá, mang lại cảm giác gõ khác biệt hoàn toàn so với các loại bàn phím màng nhựa rẻ tiền. Đây chính là giai đoạn Cherry tích lũy kinh nghiệm về nhân trắc học và độ bền vật liệu để chuẩn bị cho một cuộc cách mạng thực sự.

Đến năm 1979, trụ sở chính của công ty được chuyển về Auerbach in der Oberpfalz, một thị trấn nhỏ thuộc bang Bavaria. Nơi đây vẫn là trung tâm phát triển chính của hãng hiện nay. Việc định cư tại "trái tim" công nghiệp của Đức đã giúp Cherry tiếp cận được nguồn nhân lực kỹ thuật cao và chuỗi cung ứng vật liệu tối ưu. Cuối giai đoạn này, khi các hệ thống máy tính của IBM hay Apple bắt đầu bùng nổ, Cherry đã sẵn sàng cho một dự án đầy tham vọng: tạo ra một hệ thống switch cơ học có khả năng thay thế toàn bộ các tiêu chuẩn cũ. Thành quả của nỗ lực đó chính là dự án Cherry MX (Mechanical X-point), một phát minh sẽ thay đổi bộ mặt của ngành bàn phím cơ mãi mãi về sau.

Switch Cherry M6

Switch Cherry M7

Sự ra đời của Cherry MX

Năm 1983 đánh dấu cột mốc quan trọng nhất trong lịch sử bàn phím cơ khi Cherry giới thiệu dòng switch Cherry MX (Mechanical X-point). Sự ra đời này được bảo chứng bởi bằng sáng chế huyền thoại US4467160 (cấp năm 1984), định nghĩa một cấu trúc switch hoàn toàn mới: nhỏ gọn hơn, bền bỉ hơn và đặc biệt là sự xuất hiện của cơ chế tiếp điểm mới. Thay vì các tiếp điểm kim loại bản lớn dễ bị oxy hóa, Cherry sử dụng hai thanh kim loại mạ vàng (lá đồng) đặt chéo, giúp tối ưu hóa khả năng dẫn điện và tự làm sạch bụi bẩn qua mỗi lần nhấn. Đây chính là "vũ khí" giúp Cherry MX đạt được tuổi thọ lên tới 50 triệu lần nhấn, một con số không tưởng vào thời điểm đó. Ban đầu, dòng MX tập trung vào sự mượt mà và ổn định với biến thể MX Black (Linear) ra đời năm 1984.

Bằng sáng chế “huyền thoại” khai sinh ra dòng switch Cherry MX

Tuy nhiên, nhận thấy nhu cầu đa dạng từ người dùng văn phòng và giới lập trình viên, Cherry bắt đầu chiến lược "hệ sinh thái màu sắc" để phân loại cảm giác gõ. Năm 1987, hãng giới thiệu MX Blue với cơ chế click jacket mang lại tiếng "click" đặc trưng và cảm giác khấc (tactile). Tiếp sau đó là sự xuất hiện của MX Brown (1994) - một sự kết hợp tinh tế giữa độ yên tĩnh của Black và cảm giác phản hồi của Blue, trở thành dòng switch "quốc dân" cho mọi đối tượng sử dụng. Giai đoạn này cũng chứng kiến sự chuyển dịch từ môi trường công nghiệp sang thị trường tiêu dùng cá nhân. Bàn phím Cherry không còn chỉ xuất hiện trong các hệ thống máy tính chuyên dụng hay máy trạm y tế, mà bắt đầu len lỏi vào nhà riêng của những người đam mê công nghệ. Sự bền bỉ của dòng switch MX đã giúp Cherry vượt qua cuộc khủng hoảng "bàn phím màng nhựa" (membrane keyboard) giá rẻ những năm 90. Cho đến trước khi bằng sáng chế gốc hết hạn vào đầu những năm 2000, Cherry MX gần như không có đối thủ xứng tầm, xây dựng nên một khái niệm mà sau này cộng đồng gọi là "The Gold Standard" — thước đo cho mọi loại switch cơ học ra đời sau này.

Switch Cherry MX Blue

Switch Cherry MX Brown

“Hệ sinh thái màu” của Cherry MX

Cherry MX cũng có một "vinh dự" không mấy tốt đẹp khi trở thành thiết kế bị sao chép rộng rãi nhất trên thị trường phím cơ, với số lượng hàng nhái Trung Quốc lưu hành nhiều đến mức khó có thể thống kê.

Ngày nay

Năm 2008 đánh dấu một thay đổi lớn về cơ cấu khi tập đoàn ô tô Đức ZF Friedrichshafen AG mua lại Cherry. Dưới trướng ZF, Cherry được tổ chức lại để tối ưu hóa quy trình sản xuất công nghiệp quy mô lớn. Tuy nhiên, thách thức thực sự đến vào giai đoạn 2010 - 2014 khi các bằng sáng chế cốt lõi của dòng MX hết hạn, dẫn đến sự xuất hiện ồ ạt của các loại switch "clone" từ Trung Quốc với giá thành rẻ. Đứng trước sức ép này, Cherry đã chọn một chiến lược khác biệt: không chạy đua về giá mà tập trung vào sự đổi mới công nghệ và độ tin cậy. Năm 2016, Cherry chính thức tách ra hoạt động độc lập dưới sự đầu tư của GENUI Partners , mở đường cho việc niêm yết trên sàn chứng khoán Frankfurt (IPO) vào năm 2021 với tư cách là Cherry SE .

Trong thập kỷ này, Cherry đã thực hiện những bước nhảy vọt về dải sản phẩm để đáp ứng thị trường Gaming đang bùng nổ. Sự ra đời của các dòng MX Silent (2015), MX Speed Silver (2016) hợp tác cùng Corsair, và đặc biệt là dòng MX Low Profile (2018) đã chứng minh khả năng làm chủ cơ khí chính xác của hãng. Không dừng lại ở đó, Cherry còn chinh phục phân khúc laptop cao cấp bằng dòng MX Ultra Low Profile (ULP) vào năm 2021 — một tuyệt tác cơ khí chỉ dày 3.5mm nhưng vẫn giữ được cơ chế tiếp điểm vàng truyền thống. Những cải tiến này không chỉ nhằm mục đích thương mại mà còn là lời khẳng định vị thế dẫn đầu trước các đối thủ mới nổi.

Đáng chú ý nhất trong những năm gần đây là nỗ lực của Cherry nhằm "chiều lòng" cộng đồng bàn phím Custom – những người vốn luôn khao khát độ mượt của dòng Vintage. Năm 2020, Cherry giới thiệu dòng Hyperglide với khuôn đúc được cải tiến, cho phép đạt tuổi thọ lên tới 100 triệu lần nhấn. Và gần đây nhất, thế hệ MX2A (2023) ra đời với sự thay đổi toàn diện từ lò xo hình trụ cho đến việc bôi trơn (pre-lube) ngay tại nhà máy. Với MX2A, Cherry không chỉ kế thừa di sản của quá khứ mà còn áp dụng những công nghệ hiện đại nhất để lấy lại danh hiệu "Switch mượt mà nhất" trong phân khúc phổ thông, tiếp tục giữ vững vị thế là "Tiêu chuẩn vàng" không thể thay thế.

FACT: Cái tên "Cherry" thực chất là bản dịch tiếng Anh của họ của người sáng lập là Kirsch (trong tiếng Đức "Kirsch" có nghĩa là quả anh đào)?