SWITCH VINTAGE BLACK  - DI SẢN PHÍM CƠ ĐẾN TỪ NHÀ CHERRY

Switch Vintage Cherry MX Black (VB hay Vintage Black hoặc vint Black, …) được coi là "hắc diệt đế vương" đối với nhiều người chơi bàn phím cơ. Đây không chỉ là một linh kiện, mà là một "di sản" được công nhận bởi những cộng đồng bàn phím cơ khắt khe nhất thế giới. Nếu bạn đang dấn thân vào thế giới bàn phím cơ, không thể bỏ qua được dòng switch cực kì iconic này.

Switch Vintage Cherry MX Black

Thực chất chúng là gì?

Cherry MX Vintage Black là dòng switch linear được cộng đồng yêu phím trên toàn thế giới đặt cho các dòng switch Cherry MX Black được sản xuất trong khoảng đầu thập niên 80 đến giữa những năm 1990 (cụ thể là trước năm 1994).

Switch Vintage Black được gắn trên một bàn phím

Đây là loại switch linear (tuyến tính) đầu tiên trong dòng MX của tập đoàn Cherry (Đức), được thiết kế từ những năm 1981, sử dụng trong nội bộ từ năm 1983 và được cấp bằng sáng chế và ra mắt vào khoảng năm 1984. Vào thời điểm đó, bàn phím không phải là những món đồ công nghệ dễ tiếp cận như bây giờ. Chúng là những thiết bị ngoại vi đắt đỏ, được thiết kế để hoạt động liên tục trong các môi trường khắc nghiệt như máy tính trạm (terminals), hệ thống nhập liệu công nghiệp hoặc các dàn máy chủ khổng lồ.

Vintage Black nổi tiếng nhờ tính biểu tượng, độ mượt, âm thanh, cảm giác gõ đặc trưng so với các phiên bản Cherry MX Black "retool" hoặc các dòng switch bị chê là "rít" (scratchy) mà Cherry sản xuất trong những thập kỉ sau đó.

Các bước modding để có thể sở hữu được bộ Switch Vintage Black?

Nếu muốn sở hữu một bộ Switch Vintage Black, bạn cần thực hiện những công đoạn sau:

- Bước 1: Xác định mục tiêu (Tìm đúng loại phím)

Không phải bàn phím cũ nào có switch MX Black cũng là Vintage Black. Bạn cần săn lùng các mẫu sản xuất trước năm 1994. Các bàn phím phổ biến nhất bao gồm: Wyse Technology (đây là nguồn phổ biến nhất); Cherry G80 Series sản xuất tại Tây Đức (Made in West Germany), …

Một bàn phím Cherry cổ có gắn switch Vintage Black

Logo của bàn phím Cherry cổ có gắn switch Vintage Black

- Bước 2: Kiểm tra Logo (Xác minh danh tính)

Sau khi có phím, hãy nhổ một keycap ra để soi logo Cherry trên switch. Nếu là Vintage Black, logo Cherry thường có nét chữ dày, thô và biểu tượng "quả cherry" trông hơi "mập" hơn. Các dòng Retool/Modern Black sẽ có logo sắc nét, mảnh và hiện đại hơn.

Kiểm tra xem switch được cắm có phải là Vintage Black không

- Bước 3: Rã hàn (lấy switch)

Sau khi bạn xác minh được danh tính của switch là Vintage Black, bước tiếp theo cần làm là rã hàn bộ swictch ra khỏi bo mạch. Đây là công đoạn đòi hỏi sự kiên nhẫn cùng một chút khéo léo để không làm hỏng switch. Cần một bút hút thiếc hoặc máy hút thiếc điện để hút sạch chân thiếc cũ. Thiếc trên các bảng mạch cũ thường là thiếc có chì và đã bị oxy hoá, rất cứng.

- Bước 4: Vệ sinh chuyên sâu

Khi đã có được switch nguyên bản, ta không thể sử dụng ngay do switch cũ tích tụ bụi bẩn, tế bào chết và độ ẩm suốt 30 năm. Cần thực hiện các bước rã switch, rửa sạch, sấy khô. Nếu có thời gian và có sẵn máy vệ sinh siêu âm, ta nên bỏ các linh kiện vào để loại được các bụi bẩn li ti.

Switch Vintage Black sau khi được vệ sinh xong

- Bước 5: "Hồi sinh" (Lube & Film)

Sau khi vệ sinh xong, để đạt đến độ mượt huyền thoại, bạn cần thực hiện các công đoạn: thay lò xo, lube switch, bổ sung switch film. Sau khi xong cần test âm để có được âm thanh ổn nhất. Nếu có bất ổn thì cần gỡ ra và sửa lại các lỗi, sửa lại đến khi có được bộ switch “trông như mới”.

Switch Vintage Black sau khi được Lube và gắn Film

- Bước 6: Lắp ráp

Sau khi đã hồi sinh được switch Vintage Black, cần hàn vào mạch được chọn và lắp ráp lại bàn phím hoàn chỉnh để sử dụng.

Switch Vintage Black sau khi được gắn lên một bàn phím

Lưu ý:

+ Sau 1 tháng, Bước 4, 5 và 6 nên được thực hiện lại. Điều này sẽ giúp bạn loại đi được các chi tiết nhựa thừa bị rơi ra trong sau một thời gian dài không sử dụng. Giúp bạn có được trải nghiệm mượt mà nhất mà như mình gọi thì là mượt hơn cả Vintage Black :D.

+ Trong một bàn phím cũ, các phím ít dùng (chẳng hạn như F1-F12) sẽ rít hơn các phím hay dùng (ASDF). Bạn nên mua dư bàn phím để lọc ra những con mượt nhất.

+ Một bộ Vintage Black tự tay rã và mod không chỉ có giá trị sử dụng mà còn có giá trị sưu tầm rất cao.

Tại sao chúng lại hot đến thế?

Có bốn yếu tố chính làm nên sự khác biệt của switch này. Cụ thể như:

- Độ hiếm & Độ khó tìm: Sau 1994, bộ khuôn gốc của Cherry MX Black đã bị bào mòn đáng kể. Dẫn đến không còn tạo ra được switch tốt như thời gian đầu nữa. Để sưu tầm nó, những cộng đồng yêu phím cơ thường săn lùng nó bằng cách rã xác từ các bàn phím công nghiệp cũ (như bàn phím Wyse, West German Cherry G80, Reuters, …) để lấy được những con switch quý hiếm. Sau đó thực hiện các bước modding switch phức tạp như ở trên để có được bộ switch ưng ý. Đây có lẽ là lí do chính khiến các switch này hot đến vậy.

- Độ mượt tự nhiên: Hầu hết Vintage Black hiện nay được rã xác từ các bàn phím Wyse, West German Cherry G80, Reuters, … Những bàn phím này đã được các nhân viên nhập liệu gõ liên tục trong hàng chục năm. Quá trình này vô tình trở thành một đợt "rodai" (break-in) hoàn hảo, làm mòn đi những gờ nhỏ nhất, khiến switch trở nên mượt mà như lụa mà không một loại mỡ lube nào có thể thay thế được.

- Chất liệu nhựa: Người ta tin rằng, trong thập niên 80, Cherry sử dụng một hỗn hợp nhựa Nylon riêng biệt cho phần vỏ (housing). Kết hợp với các loại khuôn đúc vào thời kì đó. Khiến cho bề mặt tiếp xúc giữa chân switch (stem) và vỏ cực kỳ ít ma sát. Tạo ra âm thanh đặc trưng hơn hẳn so với các loại nhựa hiện đại.

- Độ bền: Chúng được thiết kế với tuổi thọ lên tới 50-80 triệu lần nhấn, một con số không tưởng vào thời kì đó. Bằng chứng là các bàn phím cổ khi được mua về vẫn có thể sử dụng tốt và cho cảm giác gõ vượt trội.

- Cảm giác gõ: Một chiếc Vintage Black sau khi được vệ sinh và lube (tra dầu) đúng cách thường được mô tả là "mượt như lụa" hoặc "trơn như kính".

Những lưu ý khi "săn" Vintage Black

Nếu bạn đang có ý định tìm mua, hãy lưu ý:

+ Sự đồng nhất: Vì được thu gom từ các bàn phím cũ, chất lượng có thể không đều. Một lô có thể cực mượt, nhưng lô khác lại có thể bị rít hoặc xuống cấp.

+ Bắt buộc Mod lại switch: Chúng thường bám đầy bụi bẩn của hàng thập kỷ. Bạn cần thực hiện các bước modding switch bài bản như ở trên trước khi sử dụng.

+ Giá cả: Vì số lượng có hạn và ngày càng khan hiếm. Đồng thời cũng được săn lùng liên tục bởi những nhà sưu tầm hoặc những tay chơi phím cơ hardcore, nên giá của chúng rất đắt đỏ. Tuy vậy, việc sở hữu nó cũng tương tự như bạn nắm trong tay một “bí kíp võ học” vậy.

Kết luận

Tương tự như Cửu dương thần công trong truyện Kim Dung vậy, sở hữu được một bộ switch Vintage Black khiến cho chủ sở hữu của chúng được xem là một tay chơi tầm cỡ trong giới phím cơ. Tuy nhiên việc sở hữu chúng có không hề dễ dàng. Chúc các phím thủ đam mê sớm tìm được một bộ switch ưng ý.